Мәтін жауап беретін сұрақ мәтін тақырыбына жай қатысты сұрақтан немен ерекшеленеді?

Біріншісіне мәтіндегі сөйлеммен, ештеңе болжамай жауап беруге болады. Екіншісі мәтінде аталған, бірақ ашылмаған нәрсені сұрайды. Мысалы, тұрғындардың қол жинағаны айтылса, мәтін олардың не істегенін айтады, бірақ қанша қол жиналғанын айтпайды. Тексеру оңай: мәтіннің сөзімен жауап беріп көр.

Екі сұрақтың да жауабы бар сияқты көрінсе, не істеу керек?

Мәтінге қайта оралып, екі сұрақтың әрқайсысына жауап болатын нақты сөйлемді ізде. Әдетте олардың бірінің жауабы тек болжанады: мәтінде тақырып бар, бірақ керекті егжей-тегжей — сан, тәсіл, орын — жоқ. Жауабы жалпы сөздерден шығарылмай, тура жазылған сұрақты таңда.

← Барлық тақырып: Оқу сауаттылығы

Оқу сауаттылығы · ҰБТ-ға арналған теория

Мәтін қай сұраққа жауап береді

Бірнеше сұрақтың ішінен жауабы мәтінде тура айтылғанын таңдау керек. Ең бастысы — мәтінде тек аталып өткен нәрсені мәтін шынымен жауап беретін нәрседен ажырату.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: Ақпаратты түсіну

ҰТО спецификациясының тармағы: Мәтін бойынша сұраққа жауап

Біздің бағалауымызша, нұсқада бұл тақырып бойынша орта есеппен 1 тапсырма болады (10 тапсырманың ішінде).

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Сұрау сөзі арқылы сұрақтың нені сұрайтынын анықтау: қанша, қалай, қайдан, неге.
Мәтіннен сұрақтағы нәрсе сөз болған жерді тауып, сол жерде жауаптың өзі бар-жоғын тексеру.
Мәтін жауап беретін сұрақты мәтінде тек аталып өткен нәрсе туралы сұрақтан ажырату.

Ең бастысы туралы қысқаша

Сұрау сөзі. Ол жауаптың түрін көрсетеді: «қанша» — сан, «қалай» — әрекеттің тәсілі не бір нәрсенің қандай болғаны немесе қандай болып өзгергені, «қайдан» — шыққан жер не дереккөз, «неге» — себеп.
Аталды, бірақ жауап жоқ. Сұрақтағы сөз мәтінде кездессе де, жауабы болмауы мүмкін. «Шеберлер жұмыс істеп жатқанда» деген сөз олардың санын айтпайды.
Мәтін сөзімен тексеру. Әр нұсқа үшін мәтіннен керекті жерді тауып, мәтіннің сөзімен жауап беріп көр. Шықса — жауап бар; ойдан қосуға тура келсе — жауап жоқ.
Болжамсыз. Болжап табатын немесе өз біліміңнен алатын жауап жарамайды: ол мәтінде айтылуы керек.
Тұзақ. Қате нұсқалар көбіне мәтінде аталған нәрсенің егжей-тегжейін сұрайды: санын, тәсілін, орнын. Олар орынды көрінеді, бірақ жауабы мәтінде жоқ.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Мәтін

Біздің тоқсан пәтерлі үйдің тұрғындары ұзақ уақыт бір-біріне бөтен адамдардай тұрды: лифтте амандасатын, бірақ бір-бірінің атын білмейтін. Бәрі өткен қыста, кіреберіске үш күн бойы жылу берілмей қалғанда өзгерді. Сол кезде көрші әйелдердің бірі үйдің ортақ чатын ашты. Бір кештің ішінде оған алпыс пәтердің тұрғындары қосылды. Біреулер коммуналдық қызметке жолданатын өтінішке қол жинады, енді біреулер қарт көршілерге жылытқыш апарып берді, тағы біреулер шеберлер жұмыс істеп жатқанда жертөленің қасында кезекшілік етті. Жылу қайта берілді, ал чат қалды. Енді онда сенбіліктер туралы келіседі, жоғалған мысықтарды іздейді, бір-біріне балалар киімін береді. Көктемде тұрғындар бірлесіп ауладағы орындықтарды бояп, кіреберістің алдына алты қайың отырғызды. Бұрын бір-бірінің атын білмейтін көршілер енді жаңа тұрғындарды чатқа өздері шақырады.

Мәтінде мына сұрақтың жауабы бар:

A)Кіреберісте неше күн жылу болмады?
B)Тұрғындар өтінішке қанша қол жинады?
C)Қарт көршілерге қанша жылытқыш апарылды?
D)Тұрғындар кезекшілік еткенде неше шебер жұмыс істеді?

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: A

Бірінші абзацта кіреберіске «үш күн бойы жылу берілмей қалғаны» айтылған, сондықтан A сұрағының жауабы мәтінде бар. B: қол туралы тек кейбір тұрғындардың коммуналдық қызметке жолданатын өтінішке қол жинағаны айтылады, қанша қол жиналғаны көрсетілмеген. C: мәтінде басқа тұрғындардың қарт көршілерге жылытқыш апарып бергені айтылады, бірақ олардың саны аталмайды. D: шеберлер туралы тек тұрғындар жертөленің қасында кезекшілік етіп тұрғанда жұмыс істегені айтылады, олардың неше болғаны мәтінде жоқ.

Жиі кететін қателер

Сұрақтың сөздері мәтінде бар болғаны үшін оны таңдау. Сөзді емес, жауапты тексер: мәтіннен сұралып отырған санды, тәсілді не орынды тап.
Ұқсас сұрақтарды шатастыру. Мысалы, мәтінде омарташының аналық араны тексеретіні айтылған, бірақ оны қалай табатыны айтылмаған. Сұрақтағы етістікті мәтіндегі етістікпен салыстыр.
Жауапты мағынасына қарап немесе өмірлік тәжірибеге сүйеніп толықтыру. Жауапты өзің құрастыруға тура келсе, ол мәтінде жоқ.
Сұрау сөзіне мән бермеу: «қайдан» сұрағына «қай жерде» сұрағындағыдай тұрған орны емес, бір нәрсенің шыққан жері не дереккөзі жауап болады («ауылдан», «хаттан»). Алдымен қандай жауап керегін анықта.

Тақырып бойынша сұрақтар

Мәтін жауап беретін сұрақ мәтін тақырыбына жай қатысты сұрақтан немен ерекшеленеді?: Біріншісіне мәтіндегі сөйлеммен, ештеңе болжамай жауап беруге болады. Екіншісі мәтінде аталған, бірақ ашылмаған нәрсені сұрайды. Мысалы, тұрғындардың қол жинағаны айтылса, мәтін олардың не істегенін айтады, бірақ қанша қол жиналғанын айтпайды. Тексеру оңай: мәтіннің сөзімен жауап беріп көр.
Екі сұрақтың да жауабы бар сияқты көрінсе, не істеу керек?: Мәтінге қайта оралып, екі сұрақтың әрқайсысына жауап болатын нақты сөйлемді ізде. Әдетте олардың бірінің жауабы тек болжанады: мәтінде тақырып бар, бірақ керекті егжей-тегжей — сан, тәсіл, орын — жоқ. Жауабы жалпы сөздерден шығарылмай, тура жазылған сұрақты таңда.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.