Мейоздың митоздан айырмасы неде?

Митоз — бір бөліну: диплоидты жасушадан жиынтығы сол 2n болатын 2 бірдей жасуша шығады. Мейоз — ДНҚ бір рет екі еселенгеннен кейінгі екі бөліну: диплоидты жасушадан жиынтығы n болатын 4 жасуша шығады. I профазада гомологты хромосомалар конъюгацияланып, бөліктерімен алмасады (кроссинговер), ал I анафазада тәуелсіз ажырайды, сондықтан еншілес жасушалар генетикалық жағынан әртүрлі болады.

Адамда мейоз фазаларындағы хромосома мен ДНҚ молекулаларының санын қалай табады?

Адамда 2n = 46. ДНҚ екі еселенгеннен кейін және I метафазада жиынтық 2n4c: 46 хромосома және 92 ДНҚ молекуласы. Бірінші бөлінуден кейін — n2c: 23 хромосома және 46 ДНҚ молекуласы. II анафазада хроматидтер ажырап, жасушада 2n2c болады: 46 және 46. Гаметаларда — nc: 23 хромосома және 23 ДНҚ молекуласы.

← Барлық тақырып: Биология

Биология · ҰБТ-ға арналған теория

Жасушалық айналым, митоз және мейоз

Тақырып жасушаның бір бөлінуден келесі бөлінуге дейінгі тіршілігін қамтиды: интерфаза, митоз және мейоз. Кез келген фазадағы хромосома мен ДНҚ санын табу және хромосоманың құрылысын білу үшін қажет.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 02 Көбею, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік. Эволюциялық даму

ҰТО спецификациясының тармағы: 09 Жасушалық айналым. Жасушалық биология

Біздің бағалауымызша, нұсқада бұл тақырып бойынша орта есеппен 4 тапсырма болады (40 тапсырманың ішінде).

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Жасушалық айналымның кезеңдерін, митоз бен мейоз фазаларын және әрқайсысында не болатынын атау
Бөлінудің кез келген фазасында жасушадағы хромосома мен ДНҚ молекулаларының санын анықтау
Хромосоманың құрылысын білу: центромера, кинетохор, хроматидтер, теломералар

Ең бастысы туралы қысқаша

Жасушалық айналым. Интерфаза және бөліну. S-кезеңде ДНҚ екі еселеніп, әр хромосома екі хроматидті болады: 2n2c жиынтығы 2n4c болады. Мұнда n — гаплоидты хромосома жиынтығы, c — ондағы ДНҚ мөлшері.
Митоз. Профаза, метафаза, анафаза, телофаза. Анафазада хроматидтер полюстерге қарай ажырайды, жасушада 4n4c болады. Нәтижесінде жиынтығы бұрынғыдай 2n2c болатын 2 жасуша түзіледі.
Мейоз. ДНҚ бір рет екі еселенгеннен кейін қатарынан екі бөліну жүреді: диплоидты жасушадан 4 гаплоидты жасуша шығады. I профазада гомологтар конъюгацияланып, кроссинговер өтеді.
Мейоздағы жиынтықтар. I анафазада гомологты хромосомалар ажырайды, жасушада 2n4c болады. I бөлінуден кейін — n2c, II анафазада — 2n2c, мейоздан кейін (жануарларда — гаметаларда) — nc.
Хромосоманың құрылысы. Центромера — бірінші реттік белдеу; онда ақуыздан тұратын кинетохор түзіледі, ұршық жіпшелері соған бекітіледі. Теломералар — хромосоманың ұштық бөліктері.

Талдауы бар тапсырмалар

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Жасушаның диплоидты хромосома жиынтығы 2n = 16. Мейоздың екінші бөлінуінің анафазасындағы жасушадағы хромосомалар саны

A)4
B)8
C)16
D)32

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: C

Дұрыс жауап — C. 1) Мейоздың бірінші бөлінуінен кейін әр жасушада n = 16 : 2 = 8 хромосома қалады, әрқайсысы екі хроматидтен тұрады — n2c жиынтығы. 2) Екінші бөлінудің анафазасында центромералар бөлініп, хроматидтер дербес хромосомаларға айналады және полюстерге ажырайды. Цитоплазма бөлінгенге дейін жасушада 8 \cdot 2 = 16 хромосома болады — 2n2c жиынтығы. A — 4: хромосома санын мейоздың әр бөлінуінде екі есе азайтқан: 16 : 2 : 2 = 4, ал екінші бөлінуде хромосома саны азаймайды. B — 8: анафазада хроматидтер ажырап, жеке хромосомаларға айналғанын ескермеген; 8 хромосома жасушада екінші бөлінудің метафазасында болады. D — 32: митоздың анафазасымен шатастырған, онда жасушада 16 \cdot 2 = 32 хромосома болады.

Хромосомалардың диплоидты жиынтығы 2n = 10 болатын үш жасуша мейоз арқылы бөлінді. Түзілген жасушалар саны және олардың әрқайсысындағы хромосомалар саны

A)6 жасуша, әрқайсысында 10 хромосома
B)12 жасуша, әрқайсысында 5 хромосома
C)12 жасуша, әрқайсысында 10 хромосома
D)6 жасуша, әрқайсысында 5 хромосома

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: B

Мейоз — ДНҚ бір рет екі еселенгеннен кейін қатарынан жүретін екі бөліну: бір диплоидты жасушадан 4 гаплоидты жасуша түзіледі. Үш жасушадан: 3 \cdot 4 = 12 жасуша. Хромосомалар жиынтығы екі есе азаяды: 2n = 10, демек әр жасушада n = 5 хромосома. «6 жасуша, әрқайсысында 10 хромосома» нұсқасы — мейоз митозбен шатастырылған: 3 \cdot 2 = 6 жасуша, жиынтығы 2n = 10. «12 жасуша, әрқайсысында 10 хромосома» — жасуша саны дұрыс есептелген, бірақ жиынтық азайтылмаған. «6 жасуша, әрқайсысында 5 хромосома» — мейоздың тек бірінші бөлінуі ескерілген: 3 \cdot 2 = 6 жасуша, жиынтығы n = 5.

Жиі кететін қателер

II анафазада жиынтықты тағы екіге бөледі. Хромосома саны бірінші бөлінуде азаяды, ал II анафазада хроматидтер ажырап, жасушада уақытша 2n2c болады.
Центромера мен кинетохорды шатастырады. Центромера — хромосоманың белдеуінің өзі, ал кинетохор — онда орналасқан, ұршық жіпшелері бекітілетін ақуызды құрылым.
Митоз анафазасын мейоздың I анафазасымен шатастырады. Митозда хроматидтер ажырайды, ал I анафазада екі хроматидтен тұратын тұтас гомологты хромосомалар ажырайды.
ДНҚ профазада екі еселенеді деп ойлайды. Екі еселену интерфазаның S-кезеңінде жүреді, сондықтан профазаға дейін-ақ хромосомалар екі хроматидті болып үлгереді.

Тақырып бойынша сұрақтар

Мейоздың митоздан айырмасы неде?: Митоз — бір бөліну: диплоидты жасушадан жиынтығы сол 2n болатын 2 бірдей жасуша шығады. Мейоз — ДНҚ бір рет екі еселенгеннен кейінгі екі бөліну: диплоидты жасушадан жиынтығы n болатын 4 жасуша шығады. I профазада гомологты хромосомалар конъюгацияланып, бөліктерімен алмасады (кроссинговер), ал I анафазада тәуелсіз ажырайды, сондықтан еншілес жасушалар генетикалық жағынан әртүрлі болады.
Адамда мейоз фазаларындағы хромосома мен ДНҚ молекулаларының санын қалай табады?: Адамда 2n = 46. ДНҚ екі еселенгеннен кейін және I метафазада жиынтық 2n4c: 46 хромосома және 92 ДНҚ молекуласы. Бірінші бөлінуден кейін — n2c: 23 хромосома және 46 ДНҚ молекуласы. II анафазада хроматидтер ажырап, жасушада 2n2c болады: 46 және 46. Гаметаларда — nc: 23 хромосома және 23 ДНҚ молекуласы.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.