Орбұлақ шайқасын неге Фермопил шайқасымен салыстырады?

Екі жағдайда да шағын жасақ тар тау асуын орасан зор әскерден қорғады. 1643 жылы Жәңгір ханның алты жүзге жуық жауынгері ор ішінде тұрып, Жалаңтөс баһадүр көмекке келгенше жоңғарлардың сан мыңдаған әскерін оқ атып тоқтатып тұрды. Сондықтан Орбұлақ табандылық пен әскери шеберліктің нышаны саналады.

Орбұлақта Жәңгір ханның жеңуіне кім көмектесті?

Жәңгірге Кіші жүздің алшын тайпасынан шыққан Самарқан билеушісі Жалаңтөс баһадүр көмекке келді. Жәңгірдің жасағы шатқалда қорғанып тұрғанда, Жалаңтөстің әскері жоңғарларға соққы берді. Екі жақтан соққы алған Батур қонтайшының әскері шегінуге мәжбүр болды.

← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Жәңгір хан және Орбұлақ шайқасы

Жәңгір хан тұсында Қазақ хандығы жоңғарлардың шабуылына тап болды. Бұл тақырып Орбұлақ шайқасының барысы мен маңызын білу үшін және оны XVIII ғасыр шайқастарымен шатастырмау үшін керек.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 02 Орта ғасыр кезеңі

ҰТО спецификациясының тармағы: 16 Жәңгір хан тұсындағы Қазақ хандығы. Орбұлақ шайқасы

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Жәңгір хан тұсындағы Қазақ хандығын сипаттау және оның билік құрған жылдарын атау.
1643 жылғы Орбұлақ шайқасының барысын баяндау: Жәңгірдің соғыс тактикасы мен одақтасы Жалаңтөстің рөлі.
Орбұлақтағы жеңістің тарихи маңызын түсіндіру.

Ең бастысы туралы қысқаша

Жәңгір хан. Есім ханның ұлы, 1628/1629–1652 жылдары билік құрды. Халық оны «Салқам Жәңгір» деп атады.
Жоңғар қаупі. Қазақтардың басты жауы Батур қонтайшы басқарған ойраттардың Жоңғар хандығы болды.
Орбұлақ, 1643. Жәңгірдің алты жүзге жуық жауынгері Жетісудағы тар тау шатқалына бекініп, ор қазып, мылтықпен атқылап, жоңғарлардың сан мыңдаған әскерін тоқтатып тұрды.
Жалаңтөс. Көмекке Кіші жүздің алшын тайпасынан шыққан Самарқан билеушісі Жалаңтөс баһадүр әскерімен келді. Екі жақтан соққы алған жоңғарлар шегінді.
Маңызы. Шағын жасақ орасан зор әскерді тоқтатты, сондықтан шайқасты Фермопилмен салыстырады. Жеңіс жоңғарлардың шабуылын біраз уақытқа кідіртті.
1652 жыл. Жәңгір жоңғарлармен болған тағы бір шайқаста қаза тапты.

Талдауы бар тапсырмалар

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Тарихшылар 1643 жылғы қазақтар мен жоңғарлар шайқасын салыстыратын ұрыс —

A)Марафон шайқасы
B)Фермопил шайқасы
C)Канн шайқасы
D)Гавгамела шайқасы

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: B

Дұрыс жауап — B. Фермопилдегідей шағын жасақ (Жәңгірде алты жүзге жуық жауынгер) тар тау асуында орасан зор әскерді тоқтатты; сондықтан Орбұлақ шайқасын табандылықтың нышаны ретінде Фермопилмен салыстырады. A — Марафонда гректер парсыларды асуда шағын жасақпен емес, ашық алаңда бүкіл әскермен жеңді. C — Канн шайқасы асуды қорғаумен емес, Рим әскерін қоршаумен белгілі. D — Гавгамелада Ескендір Зұлқарнайын парсыларды жазықта шабуыл ұрысында жеңді.

1643 жылы Жәңгірдің одақтасы болған Жалаңтөс баһадүр шыққан тайпалық бірлестік —

A)арғын
B)алшын
C)найман
D)дулат

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: B

Дұрыс жауап — алшын: Жалаңтөс Кіші жүздің алшындарынан шыққан. Арғындар мен наймандар Орта жүзге жатады. Дулаттар Ұлы жүзге жатады.

Жиі кететін қателер

Жәңгірді XVI ғасырға жатқызады. Ол — Есімнің ұлы, XVII ғасырда, 1620-жылдардың соңынан 1652 жылға дейін билік құрды.
Орбұлақты ашық даладағы бүкіл әскердің ұрысы деп елестетеді. Шайқастың мәні — шағын жасақтың ор қазып, мылтықпен тар асуды қорғауы.
Жалаңтөсті қазақ ханы немесе Орта жүзден шыққан деп ойлайды. Ол Самарқанды билеген, ал өзі Кіші жүздегі алшын тайпасынан шыққан.
Орбұлақты (1643) Бұланты (1726/1728) және Аңырақай (1729/1730) шайқастарымен шатастырады. Ол шайқастар да жоңғарларға қарсы болды, бірақ бір ғасырға жуық уақыттан кейін өтті.

Тақырып бойынша сұрақтар

Орбұлақ шайқасын неге Фермопил шайқасымен салыстырады?: Екі жағдайда да шағын жасақ тар тау асуын орасан зор әскерден қорғады. 1643 жылы Жәңгір ханның алты жүзге жуық жауынгері ор ішінде тұрып, Жалаңтөс баһадүр көмекке келгенше жоңғарлардың сан мыңдаған әскерін оқ атып тоқтатып тұрды. Сондықтан Орбұлақ табандылық пен әскери шеберліктің нышаны саналады.
Орбұлақта Жәңгір ханның жеңуіне кім көмектесті?: Жәңгірге Кіші жүздің алшын тайпасынан шыққан Самарқан билеушісі Жалаңтөс баһадүр көмекке келді. Жәңгірдің жасағы шатқалда қорғанып тұрғанда, Жалаңтөстің әскері жоңғарларға соққы берді. Екі жақтан соққы алған Батур қонтайшының әскері шегінуге мәжбүр болды.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.