ENTLab
РУСҚазақша
← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

1916 жылғы көтеріліс және 1917 жылғы Ақпан

1916 жылғы көтеріліс — Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында қазақтардың отаршылдық саясатқа қарсы жаппай қозғалысы. Сондай-ақ 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін өлкедегі биліктің қалай өзгергені қарастырылады.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 04 Қазақстан ХХ ғасырдың бірінші жартысында

ҰТО спецификациясының тармағы: 34 Қазақстандағы 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

  • 1916 жылғы көтерілістің себептері мен сылтауын — 1916 жылғы 25 маусымдағы жарлықты ажырата білу.
  • Көтерілістің негізгі ошақтары мен басшыларын білу.
  • 1917 жылғы Ақпан революциясының Қазақстандағы басқару жүйесін және көтеріліске қатысқандардың тағдырын қалай өзгерткенін түсіндіру.

Ең бастысы туралы қысқаша

  • Себептері. Жердің қоныс аударушыларға тартып алынуы, соғыс жылдарында салық пен алымның өсуі, армияға мал мен киіз үйдің алынуы.
  • Сылтауы. Патшаның 1916 жылғы 25 маусымдағы 19–43 жастағы «бұратана» ер адамдарды тыл жұмыстарына алу туралы жарлығы.
  • Торғай. Ең ұзаққа созылған әрі ұйымдасқан ошақ: сардарбек (бас қолбасшы) А. Иманов, хан Ә. Жанбосынов; 1916 жылдың күзінде көтерілісшілер Торғай қаласын қоршады.
  • Жетісу. Басшылары — Б. Әшекеев, Т. Бокин және басқалар; көтеріліс қатыгездікпен басылып, көп адам Қытайға босып кетті.
  • «Қазақ» газетінің ұстанымы. Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынұлы, М. Дулатұлы халықты қырғыннан сақтау үшін қарулы көтеріліске шықпауға шақырды.
  • 1917 жылғы Ақпан. Уақытша үкімет губернаторлардың орнына комиссарлар қойды (Торғайда — Ә. Бөкейханов), көтерілісшілерге рақымшылық жариялады, наурызда астық монополиясын енгізді.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін Қазақстан облыстарын Уақытша үкімет атынан басқарғандар —
  • A)комиссарлар
  • B)губернаторлар
  • C)ревкомдар
  • D)атамандар
Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: A

Дұрыс жауап — комиссарлар: Уақытша үкімет патша губернаторларын қызметтен алып, облыстар мен уездерге өз комиссарларын тағайындады; мысалы, Торғай облысының комиссары Ә. Бөкейханов болды. Губернаторлар — Ақпан революциясынан кейін таратылған патша билігі. Ревкомдар — Уақытша үкіметтің емес, Азамат соғысы кезіндегі кеңес өкіметінің органдары. Атамандар облыстарды емес, казак әскерлерін басқарды.

Жиі кететін қателер

  • 1916 жылғы 25 маусымдағы жарлықты көтерілістің себебі деп атау. Ол — сылтау; себептері жылдар бойы жиналып келді: жердің тартып алынуы, салықтың өсуі, армияға мал мен киіз үйдің алынуы.
  • Себептердің қатарына астық монополиясын қосу. Оны Уақытша үкімет 1917 жылғы наурызда, көтеріліс басталғаннан кейін енгізді.
  • Болашақ Алаш көшбасшыларын («Қазақ» газетінің авторларын) көтерілістің басшылары деп санау. Олар халықты қарулы күрестен тоқтатуға тырысты, ал Торғайда көтерілісті А. Иманов пен Ә. Жанбосынов басқарды.
  • Рақымшылық пен ақтауды шатастыру: рақымшылық жазадан босатады, ал ақтау адамды кінәсіз деп таниды. 1917 жылы көтерілісшілерге рақымшылық жарияланды.

Тақырып бойынша сұрақтар

1916 жылғы көтеріліс неге дәл 25 маусымдағы жарлықтан кейін басталды?
Қазақтардың наразылығы бұрыннан жиналып келді: шұрайлы жерлер қоныс аударушыларға тартып алынды, Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында салық өсті, армияға халықтың малы мен киіз үйі алынды. 1916 жылғы 25 маусымдағы 19–43 жастағы ер адамдарды тыл жұмыстарына алу туралы жарлық халықтың шыдамын таусып, ашық қарсылыққа сылтау болды.
1917 жылғы Ақпан революциясы Қазақстанда нені өзгертті?
Патша билігі құлады, Уақытша үкімет губернаторлардың орнына өз комиссарларын тағайындады; Торғай облысының комиссары Ә. Бөкейханов болды. 1916 жылғы көтеріліске қатысушыларға рақымшылық жарияланды. Қазақ зиялылары саясатпен ашық айналыса бастады, бұл «Алаш» партиясының құрылуына жол ашты.
Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.