1868 жылғы ереже бойынша басқару жүйесі қалай құрылды?

Дала облыстарға бөлініп, оларды әскери де, азаматтық та билікті қолында ұстаған әскери губернаторлар басқарды. Облыстар орыс офицерлері басқарған уездерге, уездер болыстарға (1000–2000 түтін), болыстар ауылдарға (100–200 түтін) бөлінді. Болыс басқарушысы мен ауыл старшынын қазақтар үш жылға сайлады, бірақ оларды патша шенеуніктері бекітті.

1867–1868 жылдардағы реформалар қазақтарға қандай салдар әкелді?

Даладағы билік әскери шенеуніктердің қолына өтті, болыс пен ауыл басшыларын сайлау солардың бақылауында болды. Қазақ жері мемлекет меншігі деп жарияланды, бұл кейін оны қоныс аударушыларға беруге жол ашты. 1868–1869 жылдары жаңа ережеге қарсы Орал және Торғай облыстарының қазақтары көтерілді.

← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Қазақ даласындағы 1867–1868 жылғы реформалар

XIX ғасырдың екінші жартысында патша үкіметі қазақ даласын басқаруды қайта құрып, оның жерін мемлекет меншігі деп жариялады. Тақырып реформа құжаттарын талдауға және қазақтар наразылығының себептерін түсінуге көмектеседі.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 03 Жаңа заман

ҰТО спецификациясының тармағы: 29 Қазақстан Ресей империясының құрамында

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

1867 және 1868 жылғы ережелер бойынша облыстарды және олар енген генерал-губернаторлықтарды атау
Облысты, уезді, болыс пен ауылды кім басқарғанын және сайланған адамдарды кім бекіткенін түсіндіру
Реформалардың, аграрлық және қоныстандыру саясатының қазақтар үшін салдарын бағалау

Ең бастысы туралы қысқаша

1867 жылғы ереже. Жетісу және Сырдария облыстары сол жылы құрылған Түркістан генерал-губернаторлығына енді.
1868 жылғы ереже. Орал мен Торғай облыстары Орынбор генерал-губернаторлығына, Ақмола мен Семей облыстары Батыс Сібір генерал-губернаторлығына қарады.
Облыс пен уезд. Облысты әскери әрі азаматтық билігі бар әскери губернатор, уезді орыс офицерлерінің арасынан тағайындалған уезд бастығы басқарды.
Болыс пен ауыл. Болыс — 1000–2000 түтін, ауыл — 100–200 түтін. Басшыларын үш жылға сайлады; болыс басқарушысын әскери губернатор, ауыл старшынын уезд бастығы бекітті.
Жер. Қазақтар мекендеген жерлер мемлекет меншігі деп жарияланды, қазақтарға тек пайдалану құқығы қалды.
Қоныстандыру. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында, әсіресе Столыпин реформасы кезінде, далаға шаруалар көшіріліп, қазақтардың шұрайлы жерлері тартып алынды.

Талдауы бар тапсырмалар

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Мәтін

«Орал, Торғай, Ақмола және Семей облыстарын басқару туралы уақытша ереже» құжатынан, 1868 жыл: Ережеде қырғыз (қазақ) даласы төрт облысқа бөлінетіні айтылды. Орал және Торғай облыстары Орынбор генерал-губернаторлығына, Ақмола мен Семей облыстары Батыс Сібір генерал-губернаторлығына кіреді. Облысты әскери губернатор басқарады, әскери және азаматтық билік оның қолында біріктірілген. Облыстар уездерге бөлінеді. Уезді орыс офицерлерінің арасынан тағайындалатын уезд бастығы басқарады. Уездер болыстарға, ал болыстар ауылдарға бөлінеді. Болысқа мыңнан екі мыңға дейін түтін, ауылға жүзден екі жүзге дейін түтін кіреді. Болыс басқарушысы мен ауыл старшынын қырғыздардың өздері үш жылға сайлайды. Болыс басқарушысын әскери губернатор, ауыл старшынын уезд бастығы бекітеді. Қырғыздар арасындағы дау-дамай мен талап-арыздарды билердің халық соты қарайды; билер де үш жылға сайланады.

Бұл құжаттан бір жыл бұрын Жетісу және Сырдария облыстарын басқару туралы ереже қабылданды. Сол ереже бойынша бұл облыстар қай генерал-губернаторлықтың құрамына енді?

A)Орынбор
B)Түркістан
C)Батыс Сібір
D)Дала

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: B

1867 жылғы Жетісу және Сырдария облыстарын басқару туралы ереже оларды сол 1867 жылы құрылған Түркістан генерал-губернаторлығына енгізді. Дұрыс жауап — B. A — 1867 жылға дейін Сырдария шебі Орынборға бағынды, бірақ 1867 жылғы ереже оны жаңа Түркістан генерал-губернаторлығына берді; дереккөз бойынша Орынбор генерал-губернаторлығында Орал және Торғай облыстары қалды. C — Жетісу 1867 жылға дейін Батыс Сібір генерал-губернаторлығына кірді, бірақ 1867 жылғы ереже оны Түркістан генерал-губернаторлығына берді; дереккөз бойынша Батыс Сібір генерал-губернаторлығында Ақмола және Семей облыстары қалды. D — Дала генерал-губернаторлығы ережеден он бес жыл кейін, тек 1882 жылы құрылды, ал Сырдария облысы оған кірмеді.

Мәтін

Дереккөз бойынша мыңнан екі мыңға дейін түтінді біріктіретін әкімшілік бірлік қайсы?

A)уезд
B)ауыл
C)облыс
D)болыс

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: D

Дереккөз бойынша уездер болыстарға, ал болыстар ауылдарға бөлінді; болысқа мыңнан екі мыңға дейін түтін, ауылға жүзден екі жүзге дейін түтін кірді. Дұрыс жауап — D. A — уезд болыстарға бөлінді, яғни бірнеше болысты қамтыды; уездің түтін саны дереккөзде бөлек айтылмаған. B — ауыл жүзден екі жүзге дейін түтінді біріктірді: бір сөйлемдегі екі сан шатастырылған. C — облыс дала бөлінісінің ең жоғарғы буыны болды және уездерге бөлінді; оның түтін саны дереккөзде айтылмаған.

Жиі кететін қателер

1867 жылғы ереже бойынша Жетісу мен Сырдарияны Орынбор немесе Батыс Сібір генерал-губернаторлығына жатқызады. Дұрысы — Түркістан генерал-губернаторлығы.
Сайланғандарды кім бекіткенін шатастырады: болыс басқарушысын әскери губернатор, ал ауыл старшынын уезд бастығы бекітті.
Болыс пен ауылдағы түтін санының орнын ауыстырып алады: болыста 1000–2000, ауылда 100–200 түтін болды. Болыс ауылдан шамамен он есе үлкен.
Дала генерал-губернаторлығын 1867–1868 жылдардағы реформаларға телиді. Ол кейінірек, 1882 жылы құрылды.

Тақырып бойынша сұрақтар

1868 жылғы ереже бойынша басқару жүйесі қалай құрылды?: Дала облыстарға бөлініп, оларды әскери де, азаматтық та билікті қолында ұстаған әскери губернаторлар басқарды. Облыстар орыс офицерлері басқарған уездерге, уездер болыстарға (1000–2000 түтін), болыстар ауылдарға (100–200 түтін) бөлінді. Болыс басқарушысы мен ауыл старшынын қазақтар үш жылға сайлады, бірақ оларды патша шенеуніктері бекітті.
1867–1868 жылдардағы реформалар қазақтарға қандай салдар әкелді?: Даладағы билік әскери шенеуніктердің қолына өтті, болыс пен ауыл басшыларын сайлау солардың бақылауында болды. Қазақ жері мемлекет меншігі деп жарияланды, бұл кейін оны қоныс аударушыларға беруге жол ашты. 1868–1869 жылдары жаңа ережеге қарсы Орал және Торғай облыстарының қазақтары көтерілді.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.