Оғыз мемлекеті қалай басқарылды?

Мемлекетті жабғу басқарды. Оның мұрагері инал атағын иеленді, әскерді сүбашы басқарды. Маңызды істерді ақсүйектер кеңесі талқылады. Астанасы Сырдарияның төменгі ағысындағы Жанкент болды, оғыздарға Сығанақ, Сауран және Жент қалалары да қарады.

Қимақ қағанатына қандай тайпалар кірді?

Араб-парсы авторларының деректері бойынша одақ жеті тайпадан құралды, олардың ішінде қимақтардың өздері, қыпшақтар мен татарлар болды. Қағанаттың орталығы Орта Ертіс бойында орналасты, астанасы — Имақия. XI ғасырда қыпшақтар күшейіп, даладағы билікті алды, қағанаттың орнына Қыпшақ хандығы келді.

← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Оғыз мемлекеті және Қимақ қағанаты

IX – XI ғасырдың басындағы екі мемлекет: оғыздар Сырдария мен Арал маңында, қимақтар Ертіс бойында болды. Оларды астанасы, қалалары мен атақтары бойынша жиі шатастырады.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 02 Орта ғасыр кезеңі

ҰТО спецификациясының тармағы: 05 Оғыз мемлекеті. Қимақ қағанаты

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Оғыз мемлекетінің аумағын, астанасын, қалаларын және уақытын білу
Оғыз мемлекетіндегі билік атақтарын ажырату: жабғу, инал, сүбашы
Қимақ қағанатының аумағын, астанасын және тайпалық құрамын білу
XI ғасырда оғыздар мен қимақтардың неге әлсірегенін түсіндіру

Ең бастысы туралы қысқаша

Оғыз мемлекеті. IX – XI ғасырдың басы, Сырдарияның төменгі және орта ағысы, Арал маңы. Астанасы — Жанкент (Янгикент), қалалары — Сығанақ, Сауран, Жент.
Оғыз атақтары. Билеуші — жабғу, оның мұрагері — инал, әскербасы — сүбашы. Маңызды істерді ақсүйектер кеңесі талқылады.
Оғыздардың әлсіреуі. XI ғасырда ішкі қырқыс пен қыпшақтардың шабуылынан мемлекет әлсіреді, оғыздардың бір бөлігі оңтүстік-батысқа кетті, онда селжұқтар өз мемлекетін құрды.
Қимақ қағанаты. IX ғасырдың соңы – XI ғасырдың басы, Орта Ертіс, астанасы — Имақия. Жеті тайпаның одағы, олардың ішінде қыпшақтар да болды, билеушісі қаған атағын иеленді.
Билік қыпшақтарға өтті. XI ғасырда одақта қыпшақтар басымдық алып, қағанаттың орнына Қыпшақ хандығы келді.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

X ғасырда Оғыз мемлекетінің қаласы ЕМЕС —

A)Сығанақ
B)Сауран
C)Имақия
D)Жент

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: C

Имақия — оғыздардың емес, Қимақ қағанатының қаласы. Ол Оғыз мемлекетінің құрамына кірмеген. A, B, D — Сығанақ, Сауран және Жент Сырдария бойында орналасқан, Оғыз мемлекетінің қалалары болған.

Жиі кететін қателер

Астаналарды шатастырады: Жанкент — Сырдариядағы оғыздардікі, Имақия — Ертістегі қимақтардікі. Астананы өзенмен байланыстырып есте сақта.
Атақтарды шатастырады: жабғу — оғыздардың басшысы, инал — оның мұрагері, сүбашы — әскербасы.
Қыпшақ хандығы Оғыз мемлекетімен бір мезгілде пайда болды деп санайды. Қыпшақтар Қимақ одағының құрамында болды, далада билікті XI ғасырда ғана алды.

Тақырып бойынша сұрақтар

Оғыз мемлекеті қалай басқарылды?: Мемлекетті жабғу басқарды. Оның мұрагері инал атағын иеленді, әскерді сүбашы басқарды. Маңызды істерді ақсүйектер кеңесі талқылады. Астанасы Сырдарияның төменгі ағысындағы Жанкент болды, оғыздарға Сығанақ, Сауран және Жент қалалары да қарады.
Қимақ қағанатына қандай тайпалар кірді?: Араб-парсы авторларының деректері бойынша одақ жеті тайпадан құралды, олардың ішінде қимақтардың өздері, қыпшақтар мен татарлар болды. Қағанаттың орталығы Орта Ертіс бойында орналасты, астанасы — Имақия. XI ғасырда қыпшақтар күшейіп, даладағы билікті алды, қағанаттың орнына Қыпшақ хандығы келді.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.