Отырар қорғанысы қалай өтті?

1219 жылдың күзінде Шыңғыс ханның әскері Отырарға жетті, қаланы қоршау оның ұлдары Шағатай мен Үгедейге жүктелді. Қала билеушісі Қайырхан бастаған қорғаушылар бірнеше ай төтеп берді. Отырар 1220 жылдың басында құлады. Отырар қорғанысы Сырдария қалаларының моңғол шапқыншылығына қарсы табанды күресінің үлгісі болды.

Ақ Орданың Алтын Ордадан айырмашылығы неде?

Алтын Орда — бүкіл Жошы ұлысы: оны 1243 жылы Батый құрды, ол Төменгі Еділ бойындағы Сарайдан басқарылды. Ақ Орда ұлыстың шығыс бөлігі болды, астанасы Сырдария бойындағы Сығанақ еді, ұзақ уақыт Сарайға тәуелді болды. Ақ Орда XIV ғасырдың 60–70-жылдары Орыс хан тұсында барынша күшейді.

← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Моңғол шапқыншылығы, Алтын Орда және Моғолстан

Тақырып моңғолдардың Қазақстан жерін қалай жаулағанын және кейін бұл аумақта қандай мемлекеттер құрылғанын түсіндіреді.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 02 Орта ғасыр кезеңі

ҰТО спецификациясының тармағы: 08 XIII - XV ғасырлардың бірінші жартысындағы Қазақстан

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Негізгі даталарды білу: 1206, 1219–1220, 1243, 1348
Отырар қорғанысы туралы айтып бере алу
Алтын Орданы, Ақ Орданы және Моғолстанды аумағы, астанасы, билеушілері бойынша ажырату
XIII – XV ғасырдың бірінші жартысындағы оқиғаларды хронологиялық ретпен орналастыру

Ең бастысы туралы қысқаша

1206 ж.. Онон өзені бойындағы құрылтай Темучинді Шыңғыс хан деп жариялады. Моңғол империясы осылай құрылды.
Отырар қорғанысы. 1219 жылдың күзінде қаланы Шағатай мен Үгедей қоршады. Қайырхан бастаған қорғаушылар бірнеше ай төтеп берді, Отырар 1220 жылдың басында құлады.
Ұлыстар. Қазақстан жерінің басым бөлігі Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошының ұлысына, Жетісу Шағатай ұлысына, Ертістің жоғарғы ағысы мен Тарбағатай Үгедей ұлысына енді.
Алтын Орда. 1243 жылы Батый құрды, астанасы — Төменгі Еділ бойындағы Сарай. Өзбек хан (1312–1342) тұсында ислам мемлекеттік дінге айналды.
Ақ Орда. Жошы ұлысының шығыс бөлігі, астанасы — Сығанақ. 1377 жылы қайтыс болған Орыс хан тұсында барынша күшейді.
Моғолстан. 1348 жылы Жетісу мен Шығыс Түркістанда құрылды; дулат әмірлері алғашқы хан етіп Тоғылық Темірді көтерді. Астанасы — Алмалық.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Хронологиялық ретпен орналастырыңыз: 1) Моғолстанның құрылуы 2) Әбілқайыр хандығының құрылуы 3) Алтын Орданың құрылуы 4) Орыс ханның билігі

A)1, 3, 4, 2
B)1, 3, 2, 4
C)3, 1, 2, 4
D)3, 1, 4, 2

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: D

Алтын Орда моңғолдардың Батыс жорығынан кейін 1243 жылы құрылды (3). Моғолстан 1348 жылы құрылды (1). Орыс хан XIV ғасырдың 60–70-жылдары, 1377 жылға дейін билік құрды (4). Әбілқайыр хандығы 1428 жылы құрылды (2). Дұрыс рет: 3, 1, 4, 2. A — Моғолстан Алтын Ордадан бұрын қойылған, ал ол Алтын Ордадан жүз жылдан астам уақыт өткен соң құрылды. B — бірден екі қате: Моғолстан Алтын Ордадан бұрын, ал Әбілқайыр хандығы Орыс ханның билігінен бұрын қойылған, алайда Әбілқайыр билікке 1428 жылы, Орыс хан қайтыс болғаннан жарты ғасыр өткен соң келді. C — Әбілқайыр хандығы Орыс ханның билігінен бұрын қойылған, ал Әбілқайыр билікке 1428 жылы, Орыс хан қайтыс болғаннан жарты ғасыр өткен соң келді.

Жиі кететін қателер

Сығанақты Алтын Орданың астанасы деп атайды. Сығанақ — Ақ Орданың астанасы, ал Алтын Орда Төменгі Еділ бойындағы Сарайдан басқарылды.
Отырарды Жошы немесе Төле қоршады деп ойлайды. Қаланы Шағатай мен Үгедей қоршады; Жошы Сырдарияның төменгі ағысына аттанды, ал Төле әкесімен бірге Бұхараға жорыққа шықты.
Моғолстанды Алтын Ордадан бұрын қояды. Дұрыс реті: Алтын Орда (1243), Моғолстан (1348), Орыс ханның билігі (1377 жылға дейін), Әбілқайыр хандығы (1428).
Алтын Орда мен Ақ Орданы шатастырады. Алтын Орда — Сарайдан басқарылған бүкіл Жошы ұлысы, ал Ақ Орда — оның орталығы Сығанақ болған, ұзақ уақыт Сарайға тәуелді шығыс бөлігі.

Тақырып бойынша сұрақтар

Отырар қорғанысы қалай өтті?: 1219 жылдың күзінде Шыңғыс ханның әскері Отырарға жетті, қаланы қоршау оның ұлдары Шағатай мен Үгедейге жүктелді. Қала билеушісі Қайырхан бастаған қорғаушылар бірнеше ай төтеп берді. Отырар 1220 жылдың басында құлады. Отырар қорғанысы Сырдария қалаларының моңғол шапқыншылығына қарсы табанды күресінің үлгісі болды.
Ақ Орданың Алтын Ордадан айырмашылығы неде?: Алтын Орда — бүкіл Жошы ұлысы: оны 1243 жылы Батый құрды, ол Төменгі Еділ бойындағы Сарайдан басқарылды. Ақ Орда ұлыстың шығыс бөлігі болды, астанасы Сырдария бойындағы Сығанақ еді, ұзақ уақыт Сарайға тәуелді болды. Ақ Орда XIV ғасырдың 60–70-жылдары Орыс хан тұсында барынша күшейді.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.