Қазақ АКСР-інің астаналары қандай болды және олар қашан ауысты?

1920 жылы құрылған Қырғыз (Қазақ) АКСР-інің алғашқы астанасы Орынбор болды. 1925 жылы республика Қазақ АКСР-і болып қайта аталғанда астана Қызылордаға (бұрынғы Ақмешітке) көшірілді, ал Орынбор РКФСР-ге берілді. 1929 жылы астана Алматыға ауысты, 1936 жылы Қазақ КСР-і құрылғаннан кейін де Алматы астана болып қалды.

Қазақ АКСР-інің аумағы қалай қалыптасты?

1920 жылы автономия РКФСР құрамында қазақтар мекендеген жерлердің басым бөлігінде құрылды. 1921 жылы Ертіс пен Жайық бойындағы бұрын казак-орыс әскерлеріне бекітілген жолақ қазақтарға қайтарылды. 1924–1925 жылдардағы межелеуде құрамға Сырдария мен Жетісу облыстары енді, ал Ташкент Өзбек КСР-іне берілді. Жерді біріктіруге қазақ зиялылары күш салды.

← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Қазақ АКСР-інің құрылуы

1920 жылы РКФСР құрамында қазақ автономиясы қалай құрылды, оның жерлері қалай біріктірілді, 1936 жылға дейін астанасы мен атауы қалай өзгерді — тақырып осы туралы.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 04 Қазақстан ХХ ғасырдың бірінші жартысында

ҰТО спецификациясының тармағы: 38 Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасының құрылуы

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Қырғыз (Қазақ) АКСР-інің құрылған күнін және алғашқы астанасын білу.
Автономия аумағының қалай қалыптасқанын түсіндіру: 1921 жылы жердің қайтарылуы, 1924–1925 жылдардағы межелеу.
Қазақ жерлерін біріктірудегі қазақ зиялыларының рөлін бағалау.
Кезеңдерді ажырату: 1920 жылғы автономия, 1925 жылғы атаудың өзгеруі, 1936 жылғы одақтас республика.

Ең бастысы туралы қысқаша

Құрылуы. 1920 жылғы 26 тамызда РКФСР құрамында Қырғыз (Қазақ) АКСР-і құрылды; алғашқы астанасы — Орынбор.
Жердің қайтарылуы. 1921 жылы Ертіс пен Жайық бойындағы бұрын казак-орыс әскерлеріне бекітілген он шақырымдық жолақ қазақтарға қайтарылды.
Межелеу. 1924–1925 жылдары автономия құрамына Сырдария және Жетісу облыстары енді; Ташкент Өзбек КСР-іне берілді.
1925 жыл. Қазақстан Кеңестерінің V съезі (1925 жылғы сәуір) халықтың тарихи «қазақ» атауын қайтарды: республика Қазақ АКСР-і атанып, астана Қызылордаға көшірілді.
1929 және 1936 жылдар. 1929 жылы астана Алматыға ауысты. 1936 жылы автономия одақтас республикаға — Қазақ КСР-іне айналды.
Зиялылар. А. Байтұрсынұлы сияқты қазақ қайраткерлері қазақтар мекендеген барлық жерді бір республикаға біріктіруге күш салды.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

1921 жылы қазақтарға қайтарылған Ертіс пен Жайық бойындағы жерлер бұрын тиесілі болған —

A)император кабинетіне
B)монастырьларға
C)помещиктерге
D)казак-орыс әскерлеріне

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: D

1921 жылғы декреттермен Қазақ АКСР-і патша үкіметі Сібір және Орал казак-орыс әскерлеріне бекітіп берген Ертіс пен Жайық бойындағы он шақырымдық жолақты қазақ халқына қайтарды. A — император кабинетінің жерлері Ертіс пен Жайық жағалауында емес, Алтайда болды. B, C — қазақ даласында монастырь мен помещик жер иеленуі дерлік болған жоқ.

Жиі кететін қателер

Автономияның алғашқы астанасын Семей деп атау — Семей Алашорданың орталығы еді. Алғашқы астана — Орынбор (1920–1925).
Астананың көшірілген жылдарын шатастыру: астана Қызылордаға 1925 жылы, Алматыға 1929 жылы көшірілді.
1920 және 1936 жылдарды шатастыру: 1920 жылы РКФСР құрамында автономия құрылды, ал одақтас Қазақ КСР-і 1936 жылы пайда болды.
Ташкентті Қазақ АКСР-інің құрамында болды деп ойлау. 1924–1925 жылдардағы межелеуде ол Өзбек КСР-іне берілді, ал Әулиеата автономия құрамына енді.

Тақырып бойынша сұрақтар

Қазақ АКСР-інің астаналары қандай болды және олар қашан ауысты?: 1920 жылы құрылған Қырғыз (Қазақ) АКСР-інің алғашқы астанасы Орынбор болды. 1925 жылы республика Қазақ АКСР-і болып қайта аталғанда астана Қызылордаға (бұрынғы Ақмешітке) көшірілді, ал Орынбор РКФСР-ге берілді. 1929 жылы астана Алматыға ауысты, 1936 жылы Қазақ КСР-і құрылғаннан кейін де Алматы астана болып қалды.
Қазақ АКСР-інің аумағы қалай қалыптасты?: 1920 жылы автономия РКФСР құрамында қазақтар мекендеген жерлердің басым бөлігінде құрылды. 1921 жылы Ертіс пен Жайық бойындағы бұрын казак-орыс әскерлеріне бекітілген жолақ қазақтарға қайтарылды. 1924–1925 жылдардағы межелеуде құрамға Сырдария мен Жетісу облыстары енді, ал Ташкент Өзбек КСР-іне берілді. Жерді біріктіруге қазақ зиялылары күш салды.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.