ENTLab
РУСҚазақша
← Барлық тақырып: География

География · ҰБТ-ға арналған теория

Ғаламдық проблемаларды шешу жолдары

Экологиялық, энергетикалық және басқа ғаламдық проблемалар бүкіл адамзатқа ортақ және елдердің бірлескен әрекетін қажет етеді. Мұнда негізгі келісімдер, конференциялар мен шешу жолдары жинақталған.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 07 Адамзаттың ғаламдық проблемалары

ҰТО спецификациясының тармағы: 21 Ғаламдық проблемаларды шешу

Біздің бағалауымызша, нұсқада бұл тақырып бойынша орта есеппен 1 тапсырма болады (40 тапсырманың ішінде).

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

  • Ғаламдық проблеманы оны шешу жолдарымен және халықаралық келісімдермен байланыстыру.
  • Жаңартылатын және жаңартылмайтын энергия көздерін ажырату.
  • Ғаламдық проблемаларды Қазақстанда шешу мысалдарын келтіру.

Ең бастысы туралы қысқаша

  • Тұрақты даму. Қазіргі ұрпақтың қажетін болашақ ұрпаққа нұқсан келтірмей өтейтін даму. Анықтамасын 1987 жылы Брундтланд комиссиясы берді, ал 1992 жылы Рио-де-Жанейрода тұрақты даму ортақ стратегия ретінде қабылданды.
  • БҰҰ конференциялары. Стокгольм, 1972 (қоршаған орта жөніндегі алғашқы конференция); Рио-де-Жанейро, 1992; Йоханнесбург, 2002. 2015 жылы БҰҰ 2030 жылға дейінгі 17 Тұрақты даму мақсатын қабылдады.
  • Озон қабаты. Монреаль хаттамасы (1987) фреондар мен озонды бұзатын басқа заттардың өндірісін қысқартып, кейін тоқтатуды көздейді.
  • Климаттың өзгеруі. Парниктік газдар шығарындылары Киото хаттамасы (1997), кейін Париж келісімі (2015) бойынша азайтылады.
  • Энергия көздері. Жаңартылатын: күн, жел, ағын су, жер қойнауының жылуы; жаңартылмайтын: көмір, мұнай, газ, уран. Қазақстанда Ерейментау маңында жел электр станциясы бар.
  • Арал. Көкарал бөгеті (2005) Кіші Аралды сақтап қалды: оның деңгейі көтерілді.

Талдауы бар тапсырмалар

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Озон қабатын бұзатын заттарды өндіруді қысқарту туралы халықаралық келісім
  • A)Киото хаттамасы
  • B)Монреаль хаттамасы
  • C)Рамсар конвенциясы
  • D)Базель конвенциясы
Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: B

Монреаль хаттамасы (1987 ж.) елдерді фреондар мен озон қабатын бұзатын басқа заттарды өндіруді қысқартуға, кейін мүлде тоқтатуға міндеттеді. Қате нұсқалар: Киото хаттамасы (1997 ж.) парниктік газдар шығарындыларына қатысты — оған озон қабаты мәселесін парниктік әсермен шатастыру алып келеді; Рамсар конвенциясы (1971 ж.) сулы-батпақты алқаптарды қорғайды; Базель конвенциясы (1989 ж.) қауіпті қалдықтардың трансшекаралық тасымалын реттейді.
1992 жылы БҰҰ-ның қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясы өткен қала
  • A)Рио-де-Жанейро
  • B)Стокгольм
  • C)Йоханнесбург
  • D)Нью-Йорк
Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: A

1992 жылғы БҰҰ-ның қоршаған орта және даму жөніндегі конференциясы Рио-де-Жанейрода (Бразилия) өтті. Онда «XXI ғасырдың күн тәртібі» қабылданып, ғаламдық проблемаларды шешудің ортақ жолы ретінде тұрақты даму тұжырымдамасы бекітілді. Стокгольмде 1972 жылы БҰҰ-ның қоршаған орта жөніндегі алғашқы конференциясы өтті. Йоханнесбургте 2002 жылы тұрақты даму жөніндегі дүниежүзілік саммит («Рио+10») болды. Нью-Йоркте БҰҰ-ның штаб-пәтері орналасқан, бірақ бұл конференция онда өткізілмеген.

Жиі кететін қателер

  • Монреаль мен Киото хаттамаларын шатастырады. Монреаль хаттамасы озон қабаты мен фреондарға, Киото хаттамасы парниктік газдар мен климатқа арналған.
  • Уран мен табиғи газды жаңартылатын көзге жатқызады. Оларды салыстырмалы түрде таза отын деп атағанымен, жер қойнауындағы қоры қалпына келмейді.
  • Конференцияларды шатастырады: Стокгольм — 1972, Рио-де-Жанейро — 1992, Йоханнесбург — 2002. Нью-Йоркте БҰҰ-ның штаб-пәтері орналасқан, бұл кездесулер онда өткен жоқ.
  • Озон тесігі мен парниктік әсерді бір нәрсе деп ойлайды. Озон қабаты бұзылғанда Жер бетіне ультракүлгін сәуле көбірек жетеді, ал парниктік газдар парниктік әсерді күшейтіп, климаттың жылынуына әкеледі.

Тақырып бойынша сұрақтар

Тұрақты даму дегеніміз не?
Бұл адамдар бүгінгі қажетін болашақ ұрпақтың өз қажетін өтеу мүмкіндігіне нұқсан келтірмей қанағаттандыратын даму. Ол экономиканың өсуін, әлеуметтік әділдікті және табиғатты қорғауды ұштастырады. Тұжырымдаманы 1992 жылы Рио-де-Жанейродағы БҰҰ конференциясы бекітті, ал 2015 жылы БҰҰ 2030 жылға дейінгі 17 Тұрақты даму мақсатын қабылдады.
Озон қабаты мен климатты қандай халықаралық келісімдер қорғайды?
Озон қабатын 1987 жылғы Монреаль хаттамасы қорғайды: елдер фреондар мен озонды бұзатын басқа заттардың өндірісін қысқартып, кейін тоқтатуға келісті. Парниктік газдар шығарындыларын азайтуға БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясы (1992), Киото хаттамасы (1997; міндеттемелер 2020 жылға дейін) және оның орнын басқан Париж келісімі (2015) бағытталған.
Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.