Рекомбинантты ДНҚ дегеніміз не және оны қалай алады?

Бұл әр түрлі ағзалардың ДНҚ үзінділерінен құрастырылған молекула. Қажетті генді рестриктазамен кесіп алады, плазмиданы да сол рестриктазамен кеседі, содан кейін лигаза генді плазмидаға жалғайды. Дайын векторды бактерияға енгізеді: бактерия бөлінген сайын ген плазмидамен бірге көшіріледі, ал жасуша сол ген кодтайтын ақуызды түзе алады.

Инсулин алу үшін неге ішек таяқшасын пайдаланады?

Ішек таяқшасы қарапайым қоректік ортада тез көбейеді, плазмидаларды оңай қабылдайды, ал генетикалық код бактерия мен адамда ортақ. Бактериялар интрондарды кесіп тастай алмайды, сондықтан генді интронсыз енгізеді: оны иРНҚ-дан кері транскрипция арқылы алады немесе химиялық жолмен синтездейді. Мұндай бактерия адам инсулинін көп мөлшерде түзеді.

← Барлық тақырып: Биология

Биология · ҰБТ-ға арналған теория

Бактериялар, ашу және гендік инженерия

Микроағзалар туралы, сондай-ақ адамның оларды және ДНҚ-мен жұмыс әдістерін медицинада, тағам өнеркәсібінде және ғылымда қалай пайдаланатыны туралы тақырып.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 03 Қолданбалы кіріктірілген ғылымдар

ҰТО спецификациясының тармағы: 12 Микробиология және биотехнология. Биомедицина және биоинформатика

Біздің бағалауымызша, нұсқада бұл тақырып бойынша орта есеппен 2 тапсырма болады (40 тапсырманың ішінде).

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Бактериялардағы гендердің берілу жолдарын — конъюгацияны, трансформацияны және трансдукцияны ажырату
Ашу кезіндегі АТФ шығымын және ақуыз ұзындығы бойынша гендегі нуклеотидтер санын есептеу
Рекомбинантты ДНҚ алу кезеңдерін және биотехнологияның медицинада қолданылуын түсіндіру

Ең бастысы туралы қысқаша

Бактерия жасушасы. Ядросы жоқ: сақиналы ДНҚ нуклеоидта орналасады, көптеген бактерияларда гендердің бір бөлігі плазмидаларда болады; мембраналы органоидтар жоқ.
Гендердің берілуі. Конъюгация — жасушалар жанасқанда ДНҚ-ның көпір арқылы өтуі, трансформация — бос ДНҚ-ны сіңіру, трансдукция — ДНҚ-ны бактериофагтың тасымалдауы.
Ашу. Сүт қышқылды ашу оттексіз жүреді; таза шығымы — бір глюкозаға 2 АТФ (мектеп курсы бойынша толық тотығуда — 38).
Ген және ақуыз. k аминқышқылдан тұратын ақуызды ДНҚ-ның бір тізбегіндегі 3k нуклеотид кодтайды, стоп-кодон есептелмейді.
Гендік инженерия. Рестриктаза ДНҚ-ны кеседі, лигаза үзінділерді жалғайды, плазмида-вектор генді жасушаға енгізеді; осылай бактериялар адам инсулинін түзеді.
ПТР. ДНҚ бөлігін көп рет көшіреді: әр циклде көшірмелер саны екі есе артады, m циклден кейін бір молекуладан 2^m-ге дейін жетеді.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Бір бактерия жасушасынан екіншісіне олардың тікелей жанасуы кезінде цитоплазмалық көпір арқылы тұқым қуалайтын материалдың бір бөлігінің берілуі

A)конъюгация
B)трансформация
C)трансдукция
D)копуляция

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: A

Конъюгация кезінде екі бактерия цитоплазмалық көпір арқылы жалғасады да, ДНҚ-ның бір бөлігі сол көпір арқылы бір жасушадан екіншісіне өтеді. Басты белгісі — жасушалардың тікелей жанасуы. Жауабы — A. Трансформация (B) кезінде бактерия қоршаған ортадан бос ДНҚ-ны сіңіреді, басқа жасушамен жанасу болмайды. Трансдукция (C) кезінде ДНҚ-ны жасушалардың жанасуы емес, бактериофаг тасымалдайды. Копуляция (D) — екі жыныс жасушасының (гаметаның) бір жасушаға қосылуы, бактериялар арасындағы ДНҚ бөлігінің алмасуы емес.

Жиі кететін қателер

Гендердің берілу жолдарын шатастырады. Бағдар: көпір мен жасушалардың жанасуы — конъюгация, ортадағы бос ДНҚ — трансформация, бактериофаг — трансдукция.
Ашудың АТФ шығымын 4 немесе 38 деп алады. Глюкоза ыдырағанда 4 АТФ түзіледі, бірақ басында 2 АТФ жұмсалады, сондықтан таза шығымы — 2 АТФ.
Аминқышқылдар санын 3-ке көбейтудің орнына бөледі немесе бір тізбек сұралғанда жауапты екі еселейді. Екінші тізбекті шартта айтылса ғана есепке ал.
Антибиотиктер вирустық ауруларды емдейді деп ойлайды. Антибиотиктер бактерияларды басады, вирустарға әсер етпейді.

Тақырып бойынша сұрақтар

Рекомбинантты ДНҚ дегеніміз не және оны қалай алады?: Бұл әр түрлі ағзалардың ДНҚ үзінділерінен құрастырылған молекула. Қажетті генді рестриктазамен кесіп алады, плазмиданы да сол рестриктазамен кеседі, содан кейін лигаза генді плазмидаға жалғайды. Дайын векторды бактерияға енгізеді: бактерия бөлінген сайын ген плазмидамен бірге көшіріледі, ал жасуша сол ген кодтайтын ақуызды түзе алады.
Инсулин алу үшін неге ішек таяқшасын пайдаланады?: Ішек таяқшасы қарапайым қоректік ортада тез көбейеді, плазмидаларды оңай қабылдайды, ал генетикалық код бактерия мен адамда ортақ. Бактериялар интрондарды кесіп тастай алмайды, сондықтан генді интронсыз енгізеді: оны иРНҚ-дан кері транскрипция арқылы алады немесе химиялық жолмен синтездейді. Мұндай бактерия адам инсулинін көп мөлшерде түзеді.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.