ENTLab
РУСҚазақша
← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Қазақстандағы тың игеру және «жылымық» кезеңі

Тақырып Хрущев билігінің он жылы туралы: тың игеру Қазақстанның экономикасын, табиғатын, халқын қалай өзгертті, Қазақстан жерінде ғарыш айлағы қалай пайда болды.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 05 XX ғасырдың екінші жартысы - XXI ғасырдың басындағы Қазақстан

ҰТО спецификациясының тармағы: 44 Қазақстан «Жылымық» кезеңінде (1954-1964 жылдар)

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

  • Тың игерудің экономикалық, экологиялық және демографиялық салдарын түсіндіру.
  • Байқоңыр ғарыш айлағының әскери-өнеркәсіптік кешендегі орнын және оған қатысты жылдарды білу.
  • «Жылымықты» және 1954–1965 жылдардағы республиканың қоғамдық-саяси өмірін сипаттау.
  • Осы кезеңде республиканы басқарған адамдарды атау.

Ең бастысы туралы қысқаша

  • Тың игеру. Тың және тыңайған жерлерді игеру 1954 жылы басталды; 1956 жылы республика елге миллиард пұт астық берді.
  • Салдары. Астық өнімі артты; 1960 жылдардың басында эрозия мен шаңды дауылдар болды; қоныс аударушылар келіп, халық құрамындағы қазақтардың үлесі азайды.
  • Бараев жүйесі. А. И. Бараев бастаған Шортанды ғалымдары жел эрозиясына қарсы жерді қабатын аудармай жыртып, аңызды сақтауды ұсынды.
  • Байқоңыр. Құрылысы 1955 жылы Қызылорда облысында басталды; мұнда 1957 жылы Жердің тұңғыш жасанды серігі ұшырылды, 1961 жылғы 12 сәуірде Ю. Гагарин ғарышқа ұшты.
  • Басшылар. 1954–1955 — Пономаренко, 1955–1956 — Брежнев, 1956–1957 — Яковлев, 1957–1960 — Беляев, 1960–1962 — Қонаев, 1962–1964 — Юсупов, 1964 жылдан — қайтадан Қонаев.
  • Жылымық. КОКП-ның XX съезі (1956) жеке басқа табынушылықты айыптады, қуғын-сүргін құрбандарын ақтау басталды; 1959 жылы Теміртауда жұмысшылар толқыды.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Дұрыс тұжырымдарды анықтаңыз: I. Юрий Гагарин ғарышқа Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшты. II. Тоқтар Әубәкіров ғарышқа 1991 жылы ұшты. III. Тұңғыш қазақ ғарышкері Талғат Мұсабаев болды. IV. Байқоңыр ғарыш айлағы Қарағанды облысында орналасқан.
  • A)I, III
  • B)III, IV
  • C)I, II
  • D)II, IV
Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: C

I — дұрыс: Ю. Гагариннің 1961 жылғы ұшуы Байқоңыр ғарыш айлағынан басталды. II — дұрыс: Тоқтар Әубәкіров ғарышқа 1991 жылдың қазанында ұшты. III — қате: тұңғыш қазақ ғарышкері — Әубәкіров, ал Талғат Мұсабаев алғаш рет кейінірек, 1994 жылы ұшты. IV — қате: Байқоңыр Қызылорда облысында орналасқан. Дұрыс жиын — I, II. A нұсқасын (I, III) тұңғыш қазақ ғарышкерін Мұсабаевпен шатастырған оқушы таңдайды. B нұсқасы (III, IV) екі қатені де жинайды. D нұсқасын (II, IV) Гагариннің қайдан ұшқанын білмейтін және Қызылорда облысын Қарағанды облысымен шатастырған оқушы таңдайды.

Жиі кететін қателер

  • Байқоңырды Қарағанды облысына жатқызу. Ғарыш айлағы 1955 жылдан Қызылорда облысында салынды.
  • Тың игерудің тек экономикалық жағын көру. Экологиялық салдарын (эрозия, шаңды дауылдар) және демографиялық салдарын (қазақтар үлесінің азаюы) да білу керек.
  • Эрозияға қарсы шараларды шатастыру: Бараев мектебі орман белдеулерін де, шөпалқапты жүйені де емес, жерді қабатын аудармай өңдеп, аңызды сақтауды ұсынды.
  • Басшыларды шатастыру: тың игерудің басында республиканы Пономаренко мен Брежнев басқарды, ал Қонаев бірінші хатшы болып алғаш 1960 жылы сайланды.

Тақырып бойынша сұрақтар

Тың игерудің Қазақстан үшін қандай салдары болды?
Экономикалық: егіс алқабы мен астық өнімі күрт артты, 1956 жылы республика миллиард пұт астық берді. Экологиялық: жеңіл дала топырағын жыртудан жел эрозиясы мен 1960 жылдардың басындағы шаңды дауылдар туды, жайылым азайды. Демографиялық: Қазақстанға көп қоныс аударушы келіп, халық ішіндегі қазақтардың үлесі төмендеді.
Байқоңыр ғарыш айлағы қашан пайда болды, немен белгілі?
Оның құрылысы 1955 жылы Қызылорда облысында басталды. 1957 жылғы 4 қазанда осы жерден Жердің алғашқы жасанды серігі, 1961 жылғы 12 сәуірде ғарышқа ұшқан тұңғыш адам Ю. Гагарин мінген «Восток» кемесі ұшырылды. Кейін, 1991 жылы, Байқоңырдан тұңғыш қазақ ғарышкері Т. Әубәкіров ұшты.
Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.