Неолиттік революция деген не?

Неолит дәуірінде иемденуші шаруашылықтан өндіруші шаруашылыққа көшу осылай аталады. Бұған дейін адамдар азықты аңшылық, балық аулау және терімшілік арқылы тапқан болса, неолитте оны өздері өндіре бастады: өсімдік егіп, мал өсірді. Осы кезде тегістелген және тесілген тас құралдар мен қыш ыдыс та пайда болды.

Ботай қонысы немен белгілі?

Ботай — Солтүстік Қазақстандағы энеолит дәуірінің қонысы. Археологтар ол жерден жылқының көптеген сүйектерін және жылқының ерте қолға үйретілгенін көрсететін іздерді тапқан. Сондықтан Ботай адам жылқыны алғаш пайдалана бастаған жерлердің бірі ретінде аталады.

← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Қазақстандағы тас және қола дәуірлері

Тақырып Қазақстан жеріндегі алғашқы адамдардың тұрмысын қамтиды: палеолит аңшыларынан бастап қола дәуірінің малшылары мен металл қорытушыларына дейін.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 01 Ежелгі кезең

ҰТО спецификациясының тармағы: 01 Орталық Азия және әлемдік өркениет. Қазақстандағы ежелгі адамдардың өмірі

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Тас дәуірінің кезеңдерін атап, әр кезеңге құралдарды, кәсіпті және қоғамдық өмір түрлерін жатқыза білу
Иемденуші шаруашылықты (аңшылық, терімшілік) өндіруші шаруашылықтан (егіншілік, мал шаруашылығы) ажырата білу
Қазақстан аумағындағы тас дәуірі тұрақтарын және олардың орналасқан жерін білу
Энеолит пен қола дәуірі дала халқының шаруашылығы мен тұрмысына қандай жаңалық әкелгенін түсіндіру

Ең бастысы туралы қысқаша

Палеолит. Ерте палеолит — алғашқы тобыр, қол шапқылар, Қаратаудағы Бөріқазған мен Тәңірқазған тұрақтары. Орта палеолит — неандертальдықтар, алғашқы жерлеу салты. Кейінгі палеолит — саналы адам, рулық қауым, туыстық ана жағынан саналды.
Мезолит. Садақ пен жебе, ұсақ тас қондырмалар (микролиттер) пайда болды, ит қолға үйретілді. Шаруашылық әлі иемденуші күйінде қалды.
Неолит. Өндіруші шаруашылық (егіншілік пен мал шаруашылығы) басталды. Тасты тегістеу мен тесу тәсілдері игеріліп, қыш ыдыс жасала бастады.
Энеолит. Мыс-тас дәуірі, б. з. д. III–II мыңжылдықтар. Солтүстік Қазақстандағы Ботай қонысынан жылқыны ерте қолға үйретудің іздері табылды. Патриархат орнай бастады.
Қола дәуірі. Қола — мыс пен қалайының қорытпасы, б. з. д. II мыңжылдықтың басынан игерілді. Андронов мәдениеті, кейін Беғазы-Дәндібай мәдениеті қалыптасты. Мүліктік теңсіздік пайда болды.

Талдауы бар тапсырмалар

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Иемденуші шаруашылықтан өндіруші шаруашылыққа көшу басталған дәуір

A)палеолит
B)мезолит
C)энеолит
D)неолит

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: D

Неолитте адамдар егіншілік пен мал шаруашылығымен айналыса бастады — тамақты аңшылық пен терімшілік арқылы табумен ғана емес, өздері өндіре бастады. Бұл көшу неолиттік революция деп аталады. A — палеолитте шаруашылық тек иемденуші болды: аңшылық және терімшілік. B — мезолитте аңшылықтың жаңа құралдары пайда болып, ит қолға үйретілді, бірақ шаруашылық иемденуші күйінде қалды. C — энеолит (мыс-тас дәуірі) неолиттен кейін келеді: бұл кезде өндіруші шаруашылық бұрыннан болып, дамыды.

Қазақстан аумағындағы алғашқы қауымдық қоғам туралы дұрыс тұжырымдарды анықтаңыз: I. Ерте палеолитте адамдар алғашқы тобыр болып өмір сүрді. II. Кейінгі палеолитте рулық қауым қалыптасты. III. Кейінгі палеолитте патриархат орнады. IV. Мүліктік теңсіздік мезолит дәуірінде пайда болды.

A)I, III
B)II, IV
C)III, IV
D)I, II

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: D

I және II дұрыс: ерте палеолиттегі адамдар бірлестігінің алғашқы түрі — алғашқы тобыр; кейінгі палеолитте рулық қауым қалыптасып, туыстық ана жағынан есептелді (матриархат). III тұжырым қате: патриархат шаруашылықта мал шаруашылығы мен металлургия басты рөл атқарған энеолит пен қола дәуірінде орнады. IV тұжырым қате: мүліктік теңсіздік мезолитте емес, қола дәуірінде пайда болды. Сондықтан A (I, III) нұсқасында қате III бар, B (II, IV) мен C (III, IV) нұсқаларында қате IV бар; дұрыс жауап — D.

Жиі кететін қателер

Мезолит пен неолитті шатастырады. Садақ пен итті қолға үйрету — мезолит, ал егіншілік пен мал шаруашылығы неолитте басталады.
Атаулары ұқсас болғандықтан энеолитті неолиттен бұрын қояды. Дұрыс реті: палеолит, мезолит, неолит, энеолит, қола дәуірі.
Рулық қауымды адамдардың ең алғашқы бірлестігі деп ойлайды. Алдымен алғашқы тобыр болған, ру кейінгі палеолитте қалыптасты.
Патриархат пен мүліктік теңсіздікті палеолитке не мезолитке жатқызады. Бұл — мал шаруашылығы мен металдың маңызы артқан энеолит пен қола дәуірінің белгілері.

Тақырып бойынша сұрақтар

Неолиттік революция деген не?: Неолит дәуірінде иемденуші шаруашылықтан өндіруші шаруашылыққа көшу осылай аталады. Бұған дейін адамдар азықты аңшылық, балық аулау және терімшілік арқылы тапқан болса, неолитте оны өздері өндіре бастады: өсімдік егіп, мал өсірді. Осы кезде тегістелген және тесілген тас құралдар мен қыш ыдыс та пайда болды.
Ботай қонысы немен белгілі?: Ботай — Солтүстік Қазақстандағы энеолит дәуірінің қонысы. Археологтар ол жерден жылқының көптеген сүйектерін және жылқының ерте қолға үйретілгенін көрсететін іздерді тапқан. Сондықтан Ботай адам жылқыны алғаш пайдалана бастаған жерлердің бірі ретінде аталады.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.