1986 жылғы желтоқсанда Алматыда жастар неге алаңға шықты?

Оқиғаға түрткі болған — 1986 жылғы 16 желтоқсандағы пленум шешімі: республиканың пікірі ескерілмей, Д. А. Қонаевтың орнына Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып бұрын республикада қызмет істемеген Г. В. Колбин сайланды. 17–18 желтоқсанда студенттер мен жастар алаңға шықты, наразылық күшпен басылып, қатысушылар оқудан шығарылды, сотталды. Бүгінде бұл оқиға ұлттық намыс үшін күрес саналады.

Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация нені жариялады?

Декларацияны Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 1990 жылғы 25 қазанда қабылдады. Онда жер, жер қойнауы, су және басқа табиғи ресурстар одақ орталығының емес, республиканың меншігі деп жарияланып, республиканың өз ісін өзі шешуге ұмтылысы бекітілді. Тәуелсіздік ол кезде әлі жарияланбаған болатын: оны 1991 жылғы 16 желтоқсандағы Конституциялық заң жариялады.

← Барлық тақырып: Қазақстан тарихы

Қазақстан тарихы · ҰБТ-ға арналған теория

Қайта құру жылдарындағы Қазақстан (1986–1991)

Қайта құру кеңестік жүйені жаңартуды көздеді, бірақ оны дағдарысқа әкелді. Қазақстан үшін бұл — Желтоқсан оқиғалары болған, тіл туралы заң мен Егемендік декларациясы қабылданған жылдар.

Осы тақырып бойынша жаттығуТолық қолжетімділік болса — осы тақырып бойынша жаттығу, болмаса — пән бойынша тегін тест.

ҰБТ бұл тақырыптан нені тексереді

Бөлім: 05 XX ғасырдың екінші жартысы - XXI ғасырдың басындағы Қазақстан

ҰТО спецификациясының тармағы: 46 Қазақстан Қайта құру кезеңінде (1986-1991 жылдар)

Біздің бағалауымызша, бұл тақырып бойынша тапсырма әр нұсқада кездесе бермейді: 20 тапсырманың ішінде орта есеппен біреуден аз.

Осы пән бойынша ҰБТ 2026 спецификациясы: тақырыптар мен тапсырмалар

Не істей білу керек

Қайта құрудың мақсаттарын атап, экономикалық реформалардың неге нәтиже бермегенін түсіндіру
1986 жылғы желтоқсан оқиғаларының себебін, барысын және салдарын білу
Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы Декларацияның қабылданған күні мен негізгі ережелерін білу
Кеңестік саяси жүйе дағдарысының қалай көрінгенін түсіндіру

Ең бастысы туралы қысқаша

Қайта құру. М. С. Горбачевтің 1985 жылы басталған бағыты: жеделдету, жариялылық, шаруашылық есеп. Реформалар бірізді жүргізілмей, тауар тапшылығы күшейді.
1986 жылғы Желтоқсан. 16 желтоқсанда Д. А. Қонаевтың орнына бұрын республикада қызмет істемеген Г. В. Колбин қойылды. 17–18 желтоқсанда Алматыда жастар алаңға шықты; наразылық күшпен басылды.
1988–1989. 1988 жылы Алаш қайраткерлері А. Байтұрсынұлы, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытұлы, М. Дулатұлы ақталды; 1989 жылы «Невада — Семей» қозғалысы құрылды, Қарағанды кеншілері ереуілге шықты, тіл туралы заң қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе берді.
1990 жылғы декларация. 1990 жылғы 25 қазанда жер, жер қойнауы мен табиғи ресурстар республиканың меншігі деп жарияланды. Тәуелсіздік әлі жарияланбаған болатын.
Жүйе дағдарысы. Партия билікті жоғалта бастады, республикалар егемендік жариялады; 1991 жылғы тамыз бүлігі сәтсіз аяқталған соң одақ орталығы әлсіреп, желтоқсанда КСРО ыдырады.

Талдауы бар тапсырма

ENTLab тапсырмалар қорынан, ҰТО нұсқаларынан емес. Алдымен өзің шешіп көр, содан кейін талдауын аш.

Хронологиялық ретпен орналастырыңыз: 1) «Қазақ КСР-індегі тілдер туралы» Заңның қабылдануы 2) Алматыдағы жастардың желтоқсан көтерілісі 3) Семей ядролық сынақ полигонының жабылуы 4) А. Байтұрсынұлы, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытұлы есімдерінің халыққа қайтарылуы

A)2, 1, 3, 4
B)1, 2, 4, 3
C)2, 4, 1, 3
D)2, 3, 1, 4

Жауабы мен талдауы

Дұрыс жауап: C

Дұрыс рет — 2, 4, 1, 3. Алматыдағы жастардың желтоқсан көтерілісі 1986 жылғы 17–18 желтоқсанда болды. 1988 жылы А. Байтұрсынұлы, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытұлы есімдері мен шығармашылық мұрасы халыққа қайтарылды. «Қазақ КСР-індегі тілдер туралы» Заң 1989 жылғы 22 қыркүйекте қабылданды: қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесін алды. Семей полигоны 1991 жылғы 29 тамызда Қазақ КСР Президенті Н. Назарбаевтың жарлығымен жабылды. 2, 1, 3, 4 нұсқасын Алаш қайраткерлерінің есімдері тек тәуелсіз Қазақстанда қайтарылды деп ойлап, бұл оқиғаны соңына қойған оқушы таңдайды. 2, 3, 1, 4 нұсқасында да осы қате бар, оған тағы бір қате қосылған: полигонның жабылуы 1989 жылғы ақпанда, яғни тілдер туралы заң қабылданғанға дейін құрылған «Невада — Семей» қозғалысымен шатастырылған. 1, 2, 4, 3 нұсқасын тілдер туралы заңды желтоқсан көтерілісіне себеп болды деп санап, оны бірінші қойған оқушы таңдайды.

Жиі кететін қателер

1986 жылы Қонаевтың орнына Назарбаев келді деп ойлау: ол кезде бірінші хатшы Колбин болды, ал Назарбаев бұл қызметке 1989 жылғы маусымда ғана келді.
Егемендік туралы декларацияны (1990) Тәуелсіздік туралы заңмен (1991 жылғы 16 желтоқсан) шатастыру: декларация қабылданғанда республика әлі КСРО құрамында болды.
Тіл туралы заңды Желтоқсан оқиғаларының себебі деп санау: заң оқиғадан үш жылға жуық уақыт өткен соң, 1989 жылы қабылданды.
«Невада — Семей» қозғалысының құрылуын (1989) полигонның жабылуымен (1991 жылғы 29 тамыз) шатастыру: қозғалыс полигонды жабуды талап етті, ал жарлық кейін шықты.

Тақырып бойынша сұрақтар

1986 жылғы желтоқсанда Алматыда жастар неге алаңға шықты?: Оқиғаға түрткі болған — 1986 жылғы 16 желтоқсандағы пленум шешімі: республиканың пікірі ескерілмей, Д. А. Қонаевтың орнына Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып бұрын республикада қызмет істемеген Г. В. Колбин сайланды. 17–18 желтоқсанда студенттер мен жастар алаңға шықты, наразылық күшпен басылып, қатысушылар оқудан шығарылды, сотталды. Бүгінде бұл оқиға ұлттық намыс үшін күрес саналады.
Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация нені жариялады?: Декларацияны Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 1990 жылғы 25 қазанда қабылдады. Онда жер, жер қойнауы, су және басқа табиғи ресурстар одақ орталығының емес, республиканың меншігі деп жарияланып, республиканың өз ісін өзі шешуге ұмтылысы бекітілді. Тәуелсіздік ол кезде әлі жарияланбаған болатын: оны 1991 жылғы 16 желтоқсандағы Конституциялық заң жариялады.

Осы тақырып бойынша жаттығу

ENTLab теорияны ҰТО спецификациясы негізінде өз сөзімен жазады. Біз ҰТО емеспіз және онымен ешқандай байланысымыз жоқ.